Lokalisatie

Lokalisatie

Lokalisatie of lokaliseren betekent dat producten zoals software, marketingteksten, websites, audiovisueel materiaal, boeken en/of kranten, geschikt worden gemaakt voor gebruik in andere landen en gebieden. Bij het vertalen wordt rekening gehouden met de (culturele) normen en waarden, evenals de behoeften en verwachtingen van de specifieke doelmarkt. Zo kan een Chinees product bijvoorbeeld gelokaliseerd worden voor de westerse of Nederlandse markt, of omgekeerd. Lokalisatie houdt dus meer in dan alleen vertalen. Kennis van de markt, de cultuur van een land of bepaalde technische achtergrondkennis kan daarbij noodzakelijk zijn.

Nederlands en Vlaams
Het Nederlands dat men in Vlaanderen spreekt, noemt men Belgisch-Nederlands, Zuid-Nederlands of simpelweg Vlaams.

Vlaams en Nederlands zijn onderling verstaanbaar, maar er zijn kleine en grotere verschillen. Die liggen vooral in de zinsbouw en bepaalde woordkeuzes. Het verschil is minder merkbaar in technische teksten, maar daarentegen overduidelijk in communicatieboodschappen, reclame, brieven en teksten die zich op een persoonlijkere manier tot hun publiek richten.

Technische teksten kunnen via lokalisatie omgezet worden in het Vlaams. Andersoortige teksten dienen vertaald te woorden..

Er bestaan echter een groot aantal woorden die het Vlaams niet met het Nederlands deelt. Zo spreekt een Vlaming van appelsiensap (sinaasappelsap), ajuin (ui), pijpajuin (stengelui), chapeluur (paneermeel), muizestrontsjes (hagelslag), beuzelen (liegen), binnendoen of binnendraaien (tongzoenen), broekschijter (angsthaas), buitewipper (uitsmijter), klappen (praten), kraantjeswater (leidingwater), tiret (ritssluiting), droôgzwierder (centrifuge), dampkap (afzuigkap), rondpunt (rotonde) en kurieuzeneus (nieuwsgierigaard). Dit zijn slechts enkele voorbeelden.

En zo bestaan er ook verschillen tussen het Europese Frans en het Frans dat bijvoorbeeld in Québec gesproken wordt, het Europese Engels of het Amerikaans, of tussen het Europese Spaans en het Spaans van Latijns Amerika.

Neem bijvoorbeeld het Nederlandse woord haan (mannelijke kip). In het Engels heet dat een cock, cockerel (jonge haan) of capon (kapoen oftewel gecastreerde haan) en in het Amerikaans een rooster. Het gebruik van de juiste term vraagt dus om specifieke kennis van gebied en toepassing. Cock heeft bovendien ook een vulgaire betekenis en daarom is het vaak beter om in een algemene of eenvoudige tekst over hanen en hennen in de Engelse vertaling van males en females te spreken.

Afrikaans; dochtertaal van Nederlands en aparte standaardtaal
De talen Nederlands en Afrikaans zijn nauw verwant aan elkaar: ca. 90% tot 95% van de Afrikaanse woordenschat is van Nederlandse oorsprong. Moedertaalsprekers van het Nederlandse en het Afrikaanse begrijpen elkaar doorgaans gemakkelijk, vooral als het om geschreven teksten gaat.

Tot 1983 werden het Afrikaans en het Nederlands door de Grondwet van Zuid-Afrika als dezelfde taal beschouwd en dit heeft met name de verwantschap tussen het Nederlands en het Afrikaans versterkt.

Nu wordt het Afrikaans als dochtertaal van het Nederlands en als een aparte West-Germaanse taal beschouwd; dit in tegenstelling tot het Belgisch-Nederlands, Nederlands-Nederlands en Surinaams-Nederlands.

De Afrikaanse taal is leuk; het spreekt bij velen van ons tot de verbeelding. Een Nederlandse toerist in Kaapstad gniffelt bij het horen van de gesproken taal op straat en krijgt het idee dat het zijn taal is die daar gesproken wordt. U denkt de betekenis van de Afrikaanse woorden wel te weten, maar eigenlijk is dat helemaal niet zo.

Wie niet weet wat een verkleurmannetjie (kameleon), ruk-en-pluk orke (rock-‘n-roll band), van-nikske-nie-bang-skip (oorlogsschip) of skemertabberd (cocktailjurk) is, kan zich nog wel redden, maar er zijn ook genoeg woorden die onherroepelijk tot een spraakverwarring leiden. Bij een robot denken Afrikanen bijvoorbeeld in eerste instantie aan een verkeerslicht. En neem bijvoorbeeld het woord amper. Voor ons betekent dat ‘nauwelijks’, voor een Afrikaan ‘bijna’. En zelfs een simpel woord als aardig kan al problemen opleveren. Voor ons betekent dat 'leuk', 'vriendelijk', maar zij kunnen het ook als 'naar' gebruiken.

Al zijn de verschillen klein, het Afrikaans kent minder uitzonderingen in de woordstructuur, spelling en grammatica dan het Nederlands. Dit betekent dat de Nederlandse grammatica via ‘vaste regels’ omgezet kan worden in Afrikaanse grammatica. Het omzetten van een Nederlandse in een Afrikaanse tekst kan gebeuren via een geautomatiseerd vertaalproces.

Simplified English
In de praktijk komt het maar al te vaak voor dat de Engelse vertaling voor veel landen gebruikt wordt of als uitgangstekst voor vertalingen in talen zoals bijvoorbeeld het Arabisch, Russisch, Chinees en Hebreeuws. In zo’n geval dient het Engels eenduidig en vooral eenvoudig geschreven te worden, zodat het in theorie overal en door iedereen ter wereld begrepen kan worden. Om die reden worden met name (technische) handleidingen in het zogenaamde Simplified (Technical) English geschreven of vertaald.

Metriek stelsel
Ook het aanpassen van maten en gewichten in een tekst valt onder de noemer lokalisatie. Sinds 1960 is het Internationale Stelsel van Eenheden (SI-stelsel) van kracht als wettelijke standaard in de Europese Unie. Dit is een metriek systeem van uniforme internationale standaardeenheden voor het meten van bijvoorbeeld afstand, gewicht, snelheid en temperatuur.

De bedoeling van dit stelsel is dat internationaal zoveel mogelijk met dezelfde standaard gewerkt wordt, hetgeen de uitwisseling en bewerking van data en de samenwerking een stuk eenvoudiger maakt. Er zijn nog altijd landen die een ander metriek systeem hanteren, zoals Amerika.

Dit betekent dat in vertalingen de temperatuurwaarden, maten en gewichten gelokaliseerd moeten worden volgens Amerikaans model. De temperatuur moet in graden Fahrenheit worden weergegeven; meter en kilogram moeten omgerekend worden naar respectievelijk feet en pound.

Gebruik van leestekens en spaties is taalafhankelijk
Het gebruik van met name leestekens en spaties verschilt van land tot land, en dus ook van taal tot taal. In het Engels gebruikt men een komma voor het aangeven van duizendtallen (bijvoorbeeld: 20,000,000) en een punt voor het aangeven van decimalen (bijvoorbeeld: 30.18). In de meeste andere landen, alsook in het Amerikaans, is dit andersom. Het €-teken wordt in landen als Frankrijk, Spanje, Portugal en Polen achter het bedrag geplaatst. De Fransen plaatsen voor een aantal leestekens (: ; ? !) altijd een spatie. En de Spanjaarden beginnen een vraag met een omgekeerd vraagteken (¿Dónde está mi coche?).

Vrijdag de 13e
Neem vrijdag de 13e. Veel Nederlanders beschouwen deze datum als een ongeluksdag; dit vanwege de combinatie van vrijdag en het getal dertien. Daarentegen wordt in Griekenland, Spanje en de Latijns-Amerikaanse landen dinsdag de 13e als ongeluksdag beschouwd. In Italië is vrijdag de 17e de ongeluksdag.

Een van de veelgehoorde verklaringen voor vrijdag de dertiende als ongeluksdag is dat Jezus op een vrijdag gekruisigd werd. Een andere verklaring zegt, dat de Romeinen de doodvonnissen altijd op vrijdagen voltrokken. Ook in Engeland vond de doodstraf op een vrijdag plaats.

De negatieve klank die het getal dertien in de christelijke wereld had, is mogelijk terug te voeren op het laatste avondmaal van Christus, waaraan dertien personen deelnamen. Als de vrijdag dan ook nog eens samenvalt met ongeluksgetal dertien, dan moet deze dag wel extra ongeluk brengen.

In Italië heeft het ongeluksgetal zeventien te maken met zijn notatie in Romeinse cijfers, te weten XVII. Dit is een anagram1 van VIXI, wat in het Latijn 'ik heb geleefd' betekent. In het Italiaans zegt men vissi, aangevend, dat het leven helemaal is afgesloten. Om die reden wordt het getal zeventien in Italië geassocieerd met de dood. De Renault 17 heet in Italië niet voor niets R177.
Mogelijk is het iemand al eens opgevallen, maar in de vliegtuigen van Alitalia ontbreekt om die reden stoelnummer 17.
En Napoleon, geboren Corsicaan, weigerde op vrijdag 17 brumaire (3 november volgens onze kalender) ten strijde te trekken.

Juridische documenten
Ook het vertalen van juridische documenten, zoals een contract, overeenkomst of notariële akte, valt onder de noemer lokaliseren. Gerechtelijke instellingen en procedures verschillen immers van land tot land.

Een juridische term heeft in een andere taal vaak een andere strekking en juist dat vraagt gedegen kennis van het rechtssysteem in het andere land. De vertaling moet altijd worden getoetst aan de lokale wetten en procedures. Juridisch vertalers hebben vaak ook een studie rechten afgerond, maar in hoofdzaak zijn en blijven het vertalers en geen juristen. Het lokaliseren kan dan ook het beste aan een jurist ter plaatste overgelaten worden.

Contact

© Tempo Translator Group B.V.

Terug naar blogs